جستجو در سایت :   

دانشگاه شیراز 

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

 پایان نامه‌ی کارشناسی ارشد در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی

مطالعه تطبیقی غزل‌های سعدی شیرازی  و غزل‌های کمال خجندی

 استاد راهنما:

دکتر محمد حسین کرمی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

یکی از قالب‌های شعری بسیار مهم در طول تاریخ شعر فارسی برای اظهار مضامین مختلف مانند مضمون‌های عارفانه و عاشقانه قالب شعری، غزل می باشد، که پس از گذراندن دگرگونی‌های بسیار در قرن هفتم به اوج اعتلای خود رسیده می باشد. سعدی یکی از بزرگترین شاعران غزل‌سرای فارسی و بنیان‌گذار مدرسه‌ی بزرگی در غزل‌سرایی در قرن هفتم هجری می باشد که پس از وی شاعران زیادی شاگردان شیوه‌ی غزل‌سرایی وی شدند؛ به ویژه شاعران غزل‌سرای قرن هشتم مانند حافظ شیرازی، خواجوی کرمانی، عماد فقیه، کمال خجندی و… .از وی تأثیر به سزایی پذیرفتند. از موفق‌ترین شاگردان این مدرسه ، کمال‌الدین مسعود خجندی معروف به «کمال خجندی » و متخلص به «کمال» شاعر و عارف بزرگ قرن هشتم و از معاصران حافظ شیرازی می باشد. در این پژوهش غزل‌های «کمال خجندی» با غزل‌های «سعدی» مقایسه و تطبیق شده‌اند. از اهداف مهم این پژوهش مطالعه شیوه‌های تأثیر‌پذیری کمال از سعدی می باشد. و از مهم‌ترین نتایج به دست آمده‌ی این پژوهش این می باشد که تأثیرپذیری‌های کمال خجندی از غزل سعدی در حوزه‌های گوناگون؛ مضامین و محتوا، ساختار کلام، ترکیب‌ها و عبارات، موسیقی کلام، وزن و قافیه و ردیف فراوان می باشد.

یافته‌های این پایان نامه در هفت فصل به تبیین زیر فراهم شده می باشد: در فصل اول، به طرح موضوعات کلّی پژوهش شامل: مقدمه، اهمیت، هدف، پیشینه و روش پژوهش پرداخته شده می باشد؛ فصل دوم به معرفی کمال‌الدین خجندی اختصاص یافته و براساس منابع معتبر در مورد زندگانی و تبیین اوضاع و احوال او سخن به میان آمده می باشد. در فصل سوم به مشترکات موسیقایی (وزن، قافیه و ردیف) در غزل‌های سعدی وکمال خجندی پرداخته شده می باشد. در فصل چهارم و پنجم به مقایسه‌ی مضامین، واژگان، ساختار کلام و ترکیبات و تعابیر سعدی وکمال خجندی پرداخته‌ایم. فصل ششم به مطالعه عناصر بدیعی و بیانی مشترک در غزل‌های سعدی و کمال خجندی اختصاص داده شده می باشد و در فصل هفتم نتایج حاصل از این پژوهش فراهم آمده‌می باشد.

کلید واژه‌ها: سعدی، کمال‌خجندی، غزل، شباهت، تأثیر‌پذیری

فهرست مطالب

 عنوان                                                                               صفحه

 فصل اول : مقدمه

1-1-نگاهی گذرا به سیر غزل ………………………………………………………………………………………… 2

1-2-کیفیت غزل کمال خجندی…………………………………………………………………………………….. 4

1-3-ااهمیت و ضرورت پژوهش……………………………………………………………………………………….. 4

1-4-اهداف پژوهش ………………………………………………………………………………………………………….. 5

1-5-پیشینه‌ی پژوهش………………………………………………………………………………………………………. 5

1-6-سوالات پژوهش………………………………………………………………………………………………………….. 7

1-7-روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………… 7

فصل دوم: گذری بر احوال شیخ کمال خجندی

2-1- گذری یر احوال کمال خجندی……………………………………………………………………………… 9

2-1-1- کمال الدین خجندی در تذکره‌ها و سایر کتب……………………………………………….. 9

2-1-2- زمان ولادت شیخ کمال خجندی……………………………………………………………………. 10

2-1-3- خانواده و نزدیکان ……………………………………………………………………………………………. 10

2-1-4- دوران زندگانی شیخ کمال خجندی ………………………………………………………………. 10

2-1-5- سال وفات شیخ کمال خجندی………………………………………………………………………. 14

2-1-6- شیوه‌ی طریقت کمال خجندی………………………………………………………………………… 14

2-2- چند ویژگی بارز در شعر کمال خجندی……………………………………………………………… 16

2-2-1- چند ویژگی اجنماعی……………………………………………………………………………………….. 16

2-2-1-1- کمال و مکتب رند و زهد‌ستیزی………………………………………………………………… 16

2-2-1-2- تمثیل و ضرب‌المثل‌ در شعر کمال خجندی…………………………………………….. 19

2-2-1- جایگاه رقیب در شعر در شعر کمال خجندی ………………………………………………. 20

2-2-2- دو صنعت مهم در شعر کمال………………………………………………………………………….. 21

2-2-2-1- کمال و صنعت سؤال و جواب…………………………………………………………………….. 21

عنوان                                                                     صفحه

2-2-2-2- حرفء‌گرایی و آرایش‌های واکی در شعر کمال خجندی………………………….. 22

2-3- تاثیر پذیری شعر کمال از دیگر شاعران و تاثیر گذاری شعر او بر آنها……………… 23

2-3-1- کمال و فردوسی……………………………………………………………………………………………….. 24

2-3-2- کمال و سنایی…………………………………………………………………………………………………… 24

2-3-3- کمال و انوری……………………………………………………………………………………………………. 25

2-3-4- کمال و نظامی…………………………………………………………………………………………………… 26

2-3-5- کمال و مولانا…………………………………………………………………………………………………….. 27

2-3-6- کمال و همام تبریزی……………………………………………………………………………………….. 27

2-3-7- کمال و حسن دهلوی………………………………………………………………………………………. 28

2-3-8– کمال و حافظ………………………………………………………………………………………………….. 28

2-3-9- کمال و شاه نعمت‌اللّه‌اما………………………………………………………………………………… 29

2-3-10- کمال و جامی…………………………………………………………………………………………………. 32

2-4-کمال و سعدی و شهر شیراز…………………………………………………………………………………. 34

2-5-سخنی چند در مورد سعدی………………………………………………………………………………….. 35

فصل سوم : مشترکات موسیقیایی(وزن و قافیه و ردیف) در غزلیّات سعدی و کمال خجندی

-مشترکات موسیقیایی (وزن و قافیه و ردیف) در غزلیّات سعدی و کمال خجندی……… 38

3-1-وزن، قافیه و ردیف مشترک……………………………………………………………………………………… 42

3-1-1–بحر رمل………………………………………………………………………………………………………………. 43

3-1-2-بحر هزج………………………………………………………………………………………………………………… 54

3-1-3-بحر مضارع…………………………………………………………………………………………………………….. 64

3-1-4-بحر مجتث…………………………………………………………………………………………………………….. 70

3-1-5-بحر رجز…………………………………………………………………………………………………………………. 74

3-1-6-بحر خفیف……………………………………………………………………………………………………………… 77

3-1-7–بحر منسرح ………………………………………………………………………………………………………… 79

3-2-قافیه‌های مشترک……………………………………………………………………………………………………… 81

3-3-ردیف‌های مشترک…………………………………………………………………………………………………….. 89

عنوان                                                                     صفحه

فصل چهارم: مشترکات ساختاری مطالعه ترکیبات و عبارات مشترک

 در غزل‌های سعدی و کمال خجندی…………………………………………………………………………… 92

ترکیبات و عبارات مشترک در غزل‌های سعدی و کمال خجندی…………………………………. 93

4-1-آوردن یک مصراع بدون تغییر یا با اندکی تغییر جزئی………………………………………….. 93

4-1-1- ما نیز یکی باشیم مانند‌ی قربان‌ها………………………………………………………………… 94

4-1-2- دیده از دیدار خوبان بر‌گرفتن مشکل می باشد……………………………………………………….. 94

4-1-3- روزه‌داران ماه نو بینند و ما ابروی دوست………………………………………………………….. 94

4-1-4- همتی کان به تو مصروف بود قاصر نیست………………………………………………………… 95

4-1-6-جان ندارد هر که جانانیش نیست……………………………………………………………………….. 96

4-1-6- آفرین خدای بر جانت…………………………………………………………………………………………. 96

4-1-7- خوش می‌روی به نها، تنها فدای جانت……………………………………………………………… 96

4-1-8- با رستم دستان بزند هر که در‌افتاد……………………………………………………………………. 96

4-1-9- اگر چراغ بمیرد صبا چه غم دارد………………………………………………………………………. 97

4-1-10- با کسی گوی که در دست عنانی دارد……………………………………………………………. 97

4-1-11- طوطی شکر شکست که صاحب کلام گردید……………………………………………………… 97

4-1-12- شادی مکن که با تو همین ماجرا رود…………………………………………………………….. 98

4-1-13- هر کسی در حرم عشق تو محرم نشود………………………………………………………….. 98

4-1-14-آتشی هست که دود از سر آن می‌آید……………………………………………………………… 99

4-1-15 شکر از مصر و سعدی از شیراز………………………………………………………………………….. 99

4-1-16-در پای متارکت فشانم………………………………………………………………………………………… 100

4-1-17- بر دیده ی روشنت نشانم…………………………………………………………………………………. 100

4-1-18- غوغا بود دو پادشه اندر ولایتی………………………………………………………………………… 101

4-1-19-ما بی تو به دل بر نزدیم آب صبوری……………………………………………………………….. 101

4-4-20-زیرا سنگ‌دلان دل ننهادیم به دوری………………………………………………………………. 102

4-1-22- طوطی خموش به چو و گفتار می‌کنی…………………………………………………………… 102

4-1-23-اینجا شکری هست که چندین مگسانند………………………………………………………….. 102

4-1-24- اگر مقابله بینم که تیر می‌آید………………………………………………………………………….. 103

4-1-25- یار در خانه و ما گرد جهان گردیدیم………………………………………………………………. 103

4-1-26- سالک راه و گزین همه حالم نشود………………………………………………………………….. 103

عنوان                                                                     صفحه

4-1-27- مشنو ای دوست که غیر از تو مرا یاری هست ……………………………………………… 104

4-2–ترکیبات و عبارات مشترک در غزل‌های هم‌وزن………………………………………………….. 105

4-2-1- ای که گفتی………………………………………………………………………………………………………… 105

4-2-2- دوش بی روی تو…………………………………………………………………………………………………. 105

4-2-3- سلسبیل و کافور………………………………………………………………………………………………….. 106

4-2-4- سودای بی‌حاصل…………………………………………………………………………………………………. 106

4-2-5- شمایل موزون، طبع موزون………………………………………………………………………………… 106

4-2-6- قصه دراز کردن……………………………………………………………………………………………………. 107

4-2-7- غمزه‌ی جادوی دوست………………………………………………………………………………………… 107

4-3- ترکیبات و تعبیرات مشترک در غزل‌های غیر هم‌وزن…………………………………………. 107

4-3-1- آفت و تأخیر………………………………………………………………………………………………………… 108

4-3-2- از من مپرس- از او بپرس………………………………………………………………………………….. 108

4-3-3- انگشت‌نمایی………………………………………………………………………………………………………… 108

4-3-4- باز آ که در فراق تو……………………………………………………………………………………………… 109

 :دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

4-3-5- آتش تیز کردن…………………………………………………………………………………………………….. 109

4-3-6- به کنارافتادن………………………………………………………………………………………………………… 109

4-3-7- پای در گل بودن………………………………………………………………………………………………….. 110

4-3-8- پای در دیده نهادن………………………………………………………………………………………………. 110

4-3-9- پروانه صفت………………………………………………………………………………………………………….. 110

4-3-10- پنجه با ساعد سیمین افکندن…………………………………………………………………………. 110

4-3-11- ترک جان گفتن………………………………………………………………………………………………… 111

4-3-12- جرم از طرف ماست………………………………………………………………………………………….. 111

4-3-13- چشم رضا………………………………………………………………………………………………………….. 111

4-3-14- حلقه در گوش بودن ……………………………………………………………………………………….. 112

4-3-15- دل خون شدن………………………………………………………………………………………………….. 112

4-3-16- دلق مرقع…………………………………………………………………………………………………………… 112

4-3-17- عشق‌بازی آغاز نهادن ………………………………………………………………………………………. 112

4-3-18-عشق و توبه، آبگینه و سنگ…………………………………………………………………………….. 113

4-3-19- گو مباش……………………………………………………………………………………………………………. 113

4-3-20- دور بودن چشم بد از معشوق………………………………………………………………………….. 113

عنوان                                                                     صفحه

4-3-21- ساقیا باده بده……………………………………………………………………………………………………. 113

4-3-22- شب را سحر نبودن…………………………………………………………………………………………… 114

4-3-23- گوی لطافت ربودن……………………………………………………………………………………………. 114

4-3-24- ملامت‌‌گوی بی‌حاصل……………………………………………………………………………………….. 114

4-3-25- مفلس و خیال گنح…………………………………………………………………………………………… 115

4-3-26- نه من و بس………………………………………………………………………………………………………. 115

4-4- عبارت‌های عربی مشترک……………………………………………………………………………….. ………115

4-4-1- اللّه اللّه…………………………………………………………………………………………………………. ……….115

4-4-2- المنته للْه………………………………………………………………………………………………………. …….116

4-4-3- عفاک اللّه …………………………………………………………………………………………………….. ……..116

4-4-4- علی‌ الخصوص…………………………………………………………………………………………………. ..116

4-4-5-علی الصباح………………………………………………………………………………………………………. …117

فصل پنجم: مشترکات محتوایی در غزل‌های سعدی و کمال خنجدی

5-1- مشترکات محتوایی در غزل‌های سعدی و کمال خنجدی………………………………. …119

5-1-1- از دوست به دشمن شکایت نبردن……………………………………………………………….. …120

5-1-2- آزادی عاشق در بند معشوق بودن می باشد …………………………………………………….. …120

5-1-3- ازلی بودن عشق ……………………………………………………………………………………………. …121

5-1-4- آفت به همراه داشتن تأخیر…………………………………………………………………………… 122

5-1-5- با وجود یار از همه عالم فراغ داشتن…………………………………………………………….. 122

5-1-6- بر کنار از بلا حال گرفتار بلا را نمی‌داند…………………………………………………….. …1123

5-1-7- به پایان آمدن دفتر و باقی بودن حکایت……………………………………………………….. 123

5-1-8- بی پروایی عاشق…………………………………………………………………………………………….. …117

5-1-9- بی وفایی معشوق و وفاداری عاشق……………………………………………………………….. ..124

5-1-10- تبدیل شدن خاک عاشق به سبو………………………………………………………………… 124

5-1-11- تسلیم کامل در برابر معشوق………………………………………………………………………. ..125

5-1-12- تقدیر گرایی………………………………………………………………………………………………….. .125

5-1-13- جان افشاندن به پای دوست ………………………………………………………………………. .127

5-1-14- جمال یار نشانه‌ی صنع الهی می باشد……………………………………………………………… .127

5-1-15- چشم دوختن به تیر معشوق …………………………………………………………………….. .128

عنوان                                                                     صفحه

5-1-16- حاجت نبودن به شمع با وجود چهره‌ی یار………………………………………………… 128

5-1-17- حاجت مشاطه نیست روی دلارام را……………………………………………………………. 129

5-1-18-حاصل جهان صحبت یار و در نظر بودن اوست…………………………………………… 129

5-1-19- حقیر بودن دل به عنوان خانه‌ی معشوق……………………………………………………. 130

5-1-20- حقیر بودن جان به عنوان تحفه‌ای برای جانان…………………………………………… 130

5-1-21- خاموش نبودن بلبل در ایام گل…………………………………………………………………… 131

5-1-22- خجلت بردن گل از دیدن رخ یار…………………………………………………………………. 132

5-1-23- خجلت بردن ماه از دیدن روی یار……………………………………………………………….. 132

5-1-24- خراج بر خراب نوشتن………………………………………………………………………………….. 133

5-1-25- خیال یار پیوسته در نظر بودن…………………………………………………………………….. 133

5-1-26- درد یار را درمان دانستن………………………………………………………………………………. 134

5-1-27- دل‌ربایی غمزه……………………………………………………………………………………………….. 134

5-1-28- دوستان به جای بوستان……………………………………………………………………………….. 135

5-1-29- ذره سان بودن عاشق پیش روی خورشید معشوق………………………………………. 136

5-1-30- رنج کشیدن و گنج یافتن…………………………………………………………………………….. 137

5-1-31- رنگ رخساره خبر از حال درون می‌دهد…………………………………………………….. 137

5-1-32- زلف و خال یار را دام و دانه پنداشتن………………………………………………………… 138

5-1-33- زنده شدن مرده با آمدن یار ……………………………………………………………………….. 138

5-1-34- ساختن تصاویر زیبا به وسیله‌ی وصف‌های متعدد ابروی یار ……………………. 139

5-1-35- شهد پنداشتن زهر از دست خوبان ……………………………………………………………. 139

5-1-36- صبر از معشوق نداشتن………………………………………………………………………………… 140

5-1-37- طاقت فراق نداشتن………………………………………………………………………………………. 141

5-1-38- غماز بودن اشک……………………………………………………………………………………………. 141

5-1-39- غنیمت شمردن وقت ………………………………………………………………………………….. 142

5-1-40- فایده‌ی بینایی دیدن یار می باشد……………………………………………………………………… 143

5-1-41- فراوانی اشک…………………………………………………………………………………………………. 143

5-1-42- فتنه‌گری معشوق………………………………………………………………………………………….. 144

5-1-43- قدر روز وصال را دانستن……………………………………………………………………………… 144

5-1-44- کشته‌ی عشق تاوان ندارد…………………………………………………………………………….. 145

5-1-45- کشته‌ی عشق زنده‌ی جاوید………………………………………………………………………… 145

عنوان                                                                     صفحه

5-1-46- گرفتاری دل عاشق در زلف معشوق……………………………………………………………. 146

5-1-47- لازم بودن مال و زر برای وصال……………………………………………………………………. 146

5-1-48- مست رخ ساقی بودن به جای می………………………………………………………………. 147

5-1-49- ملازمت و پیوستگی عاشق بر آستان معشوق تا وقت جان دادن……………… 147

5-1-50- ناچیز بودن دهان معشوق …………………………………………………………………………… 148

5-1-51- نشنیدن پند به خاطر گوش دادن به نوای موسیقی………………………………….. 149

5-1-52- نصیحت نپذیرفتن…………………………………………………………………………………………. 149

5-1-53- تأثیر رخ یار خط مسخ بر خوبان چین کشد……………………………………………… 150

5-1-54- نظر بازی………………………………………………………………………………………………………… 150

5-1-55- وارد شدن بخت با ورود یار …………………………………………………………………………. 153

5-1-56- یار و صحبت او برتر از بهشت بدین می باشد…………………………………………………… 154

5-2- اختلاف نظر در محتوا………………………………………………………………………………………….. 154ُ

فصل ششم: مشترکات بدیعی و بیانی در غزلیّات سعدی و کمال خجندی

6- مشترکات بدیعی و بیانی در غزلیات سعدی و کمال خجندی………………………………. 160

6-1- صنایع بدیع لفظی………………………………………………………………………………………………… 161

6-1-1-0جناس تام……………………………………………………………………………………………………….. 161

6-1-2-0تکرار ……………………………………………………………………………………………………………….. 163

6-1-3-0موازنه و مماثله………………………………………………………………………………………………… 164

6-2-0صنایع بدیع معنوی ……………………………………………………………………………………………. 164

6-2-1-0تضاد…………………………………………………………………………………………………………………. 164

6-2-2-0ایهام ………………………………………………………………………………………………………………… 166

6-2-3-مراعات النظیر……………………………………………………………………………………………………. 168

6-2-4-تجاهل العارف…………………………………………………………………………………………………….. 169

6-2-5-حس‌آمیزی………………………………………………………………………………………………………… 171

6-2-6- متناقض نمایی………………………………………………………………………………………………….. 172

6-2-7- اغراق…………………………………………………………………………………………………………………. 173

6-2-8-تلمیح…………………………………………………………………………………………………………………. 174

6-3- صنایع بیانی…………………………………………………………………………………………………………… 175

6-3-1- تشبیه ………………………………………………………………………………………………………………. 175

عنوان                                                                     صفحه

6-3-2- تشبیه مرکب……………………………………………………………………………………………………. 177

6-3-3- تشبیه مضمر…………………………………………………………………………………………………….. 177

6-3-4- تشبیه تفضیل…………………………………………………………………………………………………… 178

6-3-5- اضافه‌ی تشبیهی………………………………………………………………………………………………. 178

6-3-6- استعاره……………………………………………………………………………………………………………… 180

6-4-7- تمثیل……………………………………………………………………………………………………………….. 181

6-3-8- مجاز………………………………………………………………………………………………………………….. 182

6-3-9- کنایه ………………………………………………………………………………………………………………… 184

فصل هفتم : نتیجه گیری

نتیجه‌گیری………………………………………………………………………………………………………………………. 187

پیشنهادها ……………………………………………………………………………………………………………………….. 190

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………….. 191

 مقدمه

یکی از مهم‌ترین قالب‌های شعری در طول دوره‌های پرمایه‌ی ادب فارسی برای اظهار مفاهیم غنایی و عرفانی قالب شعری غزل می باشد.«غزل فارسی در اوایل سده‌ی چهارم هجری شکل گرفت؛ در آغاز ساده و در وصف موضوعی تغزلی بود در قرن ششم دست‌خوش تطور گردید این دوره‌ی رونق غزل و تبدیل آن به مهم‌ترین سیاق شعر غنایی بود.» (عبادیان، 1372: 77) با روی کار آمدن سلجوقیان در دهه‌ی سوم قرن پنجم و سقوط غزنویان، کم کم از رونق قصیده کاسته گردید.«بی‌توجهی شاهان سلجوقی در اوایل کار به شاعران (نسبت به دوره‌ی غزنوی) باعث گردید که شاعران کم و بیش هم به غزل توجه کنند یعنی به جای مدح ممدوح به مدح معشوق و به جای توصیف طبیعت به اظهار عواطف و احساسات خود بپردازند.»(شمیسا،1382: 210) غزل فارسی در قرن ششم و با ظهور سنایی غزنوی شکل و مسیر مستقلی پیدا نمود. سنایی نخستین  شاعری بود، که سرودن غزل را به‌صورت جدّی آغاز نمود از این‌رو غزل‌های او در سیر تحول غزل فارسی نقشی پررنگ و بنیادین دارند و شاعران بزرگی زیرا عطّار و مولانا از پیروان شیوه‌ی غزل‌سرایی او هستند.

 1-1- نگاهی گذرا به سیر غزل

 همان‌گونه که گفتیم سنایی نخستین کسی می باشد، که در قرن ششم سرایش غزل را به‌گونه جدّی آغاز نمود غزل‌های او دو مسیر در سیر تکامل غزل ایجاد نمود که هر کدام سیر جداگانه‌ای داشتند و بعد از او در قرن هفتم و هشتم به کمال رسیدند.

غزلیّات او کلاً دو نوع می باشد یک دسته همان رنگ و بوی تغزل را دارد و همان می باشد که بعداً در سیر تکاملی از طریق اشعار انوری و جمال و کمال و در سعدی به اوج خود می‌رسد و دسته‌ی دیگر اشعاری می باشد اخلاقی یا به اصطلاح عارفانه که بعد در سیر تکاملی خود از طریق اشعار خاقانی و نظامی و عطّار در مولوی به اوج می‌رسد. (شمیسا، 1382: 211)

 سیر تکاملی غزل عاشقانه با ظهور شاعر شیرین سخن و بلندآوازه- سعدی شیرازی -به اوج کمال خود ‌رسید. در غزل‌های او عشق و دلدادگی به بهترین نحو نموده شده می باشد و در آن دریایی از احساسات پاک و عشق ناب و ستایش زیبایی موج می‌زند، دریایی که از روحی لطیف، حساس و عاشق سرچشمه می‌گیرد. هرچه هست عشق و ستایش جمال می باشد. سخنانش را سهل و ممتنع گفته‌اند زیرا که در عین سادگی تقلیدناپذیرند. غزل سعدی نمونه‌ی تمام عیار غزل فارسی می باشد.

غزل سعدی کیفیت‌های هنری اصیل و زنده‌ای دارد که سیر غزل در طی دویست و اندی سال به آن دست یافته بود. این غزل خاص ترکیب سادگی و روانی و یک‌دستی با پختگی و غنای اندیشه می باشد؛ احساس و عشقی که در آن توصیف می گردد احساس و عشقی می باشد که با تار و پود خصیصه‌های نوع بشر آمیخته شده می باشد. زیبایی توصیف شده در غزل سعدی، زیبایی آرمانی می باشد که خصوصیت انسانی فراگیر دارد؛ این عشق و زیبایی مبشر دوستی و آرمان‌خواهی بشر اجتماعی و در عین حال فردیّت یافته‌ی ایرانی می باشد. (عبادیان، 1372: 81- 82)

سعدی مدرسه‌ی بزرگی در غزل‌سرایی فارسی بنیان نهاد که شاعران زیادی پس از وی شاگردان این مدرسه شدند. شاعرانی زیرا: مجد همگر، همام تبریزی، امیرخسرو دهلوی، خواجوی ‌کرمانی، کمال‌الدین خجندی و….از شاگردان این مدرسه به شمار می‌آیند. در میان این شاعران کمال‌الدین مسعود خجندی -شاعر و عارف بزرگ قرن هشتم- هنوز آن‌گونه که شایسته می باشد شناخته نشده می باشد. گویی با وجود خورشیدهای تابانی زیرا حافظ و سعدی منجمان آسمان شعر و ادب فارسی از شناخت ستارگان درخشانی هم‌زیرا کمال در آسمان شعر و ادب قرن‌های هفتم و هشتم که یکی از مهم‌ترین و درخشان‌ترین دوره‌های شعر و ادب ‌فارسی می باشد، غافل مانده‌اند و چهره‌های این شاعران بزرگ در پشت ابرهای کم‌توجهی پنهان مانده می باشد. این شاعر غزل‌سرا در غزل‌های خود که تعداد آن به هزار غزل می‌رسد بیش از همه تحت تأثیر سعدی می باشد. «هیچ یک از شعرای گذشته در تکوین هنر غزل‌سرایی کمال خجندی مانند سعدی مؤثر نبوده‌اند. غزل کمال از جهات گوناگون با غزل سعدی پیوستگی راست، کارساز و شناختنی دارد.» (مؤید شیرازی ،1375: 267)

 1-2- کیفیت غزل کمال خجندی

 کمال در دایره‌ی سیر غزل فارسی مانند شاعران گروه تلفیق به شمار می‌آید. غزل‌های او آمیزه‌ای از عشق و عرفان می باشد. در غزل او تشبیهات و تصاویر زیبا، استعاره‌های بدیع، ایهام‌های پرجاذبه و تمثیل‌های جذابی هست و در عین حال زبانش ساده می باشد و سادگی غزل سعدی را به یاد می‌آورد بخصوص که وی بیش از همه تحت تأثیر سعدی می باشد و گاه حتی عین عبارت‌های سعدی را در شعر خود به کار می‌برد.

کمال دوام‌دهنده‌ی سبک سهل و ممتنع می باشد. سخن‌های شیرین، عبارت‌های ریخته، تعبیرهای خلقی، الفاظ زیبا، کلمه‌های متناسب، تشبیه و استعاره‌های نادر، تجنیس و مبالغه‌های دلفریب، ضرب‌المثل و مقال و تعبیرهای شیره‌دار مردمی را چنان ماهرانه به کار می‌برد که شعر او را در نهایت نمکین و خوش‌آهنگ می‌گرداند. (افصح زاده، 1375: 131)

 افصح‌زاده همچنین لطف سخن، عمق معنی، دقت در مضمون آفرینی و خوش‌آهنگی را از خصوصیت‌های عمده‌ی شعر کمال برمی‌شمرد. (همان، 85)

سید محمد حسینی در مقاله‌ای با عنوان «تلمیح و ایهام در شعر کمال خجندی» ضمن تصریح به حجم بالای غزل‌های کمال، محتوا و بار هنری این غزل‌ها را در مقایسه با غزل‌های سعدی، حافظ و مولانا چندان نغز و گرانبار نمی‌داند امّا، معتقد می باشد در دیوان کمال غزل‌هایی پیدا نمود می گردد، که بعضی از ابیات آن‌ها بسیار زیبا و دل‌انگیز می باشد. (حسینی،1377: 65)

 1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش

 از آن‌جا که هرکدام از شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان بسان حلقه‌های یک زنجیر به شمار می‌آیند و پژوهش روی آثار همه‌ی ‌آن‌ها از لحاظ سبک‌شناسی، تاریخ ادبیات و تحول شعر فارسی ضروری می‌نماید، نوآوری این پژوهش از آن جهت می باشد که شعر شاعرانی زیرا کمال خجندی را بایستی در مقایسه با شاعران دیگر خصوصاً شاعری زیرا سعدی که در اوج قلّه‌ی رفیع ادب فارسی قرار دارد، سنجید تا جایگاه شاعری و ارزشمندی شعر او تبیین و تعیین گردد.

1-4- اهداف پژوهش

 – مطالعه اندازه تأثیرپذیری کمال از سعدی

– مطالعه مضامین وام گرفته‌ی کمال از سعدی

– مطالعه جایگاه شعری کمال خجندی در میان شاعران غزل‌سرای دیگر

– مطالعه شیوه‌های تأثیرپذیری کمال از سعدی

 1-5- پیشینه‌ی پژوهش

 تحقیقاتی که تاکنون در حوزه‌ی اشعار این دو شاعر صورت گرفته به‌گونه کامل با موضوع این پایان‌نامه مطابقت ندارد در تحقیقاتی که پیش از این در زمینه‌ی این موضوع انجام پذیرفته و تبیین آن‌ها ذکر خواهد گردید به مطالعه شعر یکی از شاعران مورد بحث و یا مقایسه‌ی شعر آن شاعر با شعر شاعران دیگر پرداخته شده می باشد و یا تحقیقاتی به‌صورت مختصر انجام شده و گسترش و تبیین بیشتری را می‌طلبد که اختصار‌ای از آن‌ها آورده شده می باشد.

– بهرامی، جواد، (1391). «مطالعه صنایع معنوی بدیع در غزل‌های کمال خجندی»

در این پایان‌نامه آرایه‌های معنوی بدیع از قبیل تشبیه، تناسب، ایهام، ترتیب کلام و تحلیل و توجیه و خاتمه در دیوان کمال خجندی مورد مطالعه قرار گرفته می باشد و برای هر کدام از این آرایه‌ها نمونه‌های زیبایی از اشعار کمال خجندی اظهار گردیده می باشد.

– جواهری، حسین. (1373). «تبیین لغات و ترکیبات دیوان کمال خجندی»

در این پایان‌نامه نویسنده به تبیین لغات و ترکیبات دشوار غزلیّات کمال خجندی پرداخته می باشد و هدف این پایان‌نامه آسان تمودن درک مفاهیم دشوار غزلیّات این شاعر به وسیله‌ی تبیین لغات و اصلاحات بوده می باشد.

زمانی، مرضیه، (1390). «مطالعه تطبیقی صد غزل سعدی شیرازی با صد غزل خواجوی‌ کرمانی»

هدف این پایان‌نامه مطالعه مشابهات موجود میان صد غزل سعدی و صد غزل خواجوی کرمانی بوده می باشد.و در طی آن اندازه تأثیر‌پذیری غزل خواجو از غزل سعدی مشخص گردیده می باشد.

-. صدری‌نیا، باقر، (1378). «سیمای کمال در آینه‌ی تذکره‌ها»

در این مقاله نویسنده به تحلیل نظریه‌های مختلف تذکره‌نویسان در مورد زندگانی و احوال کمال پرداخته و کوشش کرده صحیح‌ترین نظرها را به وسیله‌ی استدلال‌های قوی شناسایی کند و نشان دهد..

– معدن‌کن، معصومه، (1376). «ویژگیهای ممتاز شعر کمال خجندی»

در این مقاله نویسنده به مطالعه محتوایی غزل‌های کمال خجندی پرداخته و غزل‌های این شاعر را از لحاظ محتوایی به چهار گونه‌ی مححقانه، حکمی، عاشقانه و رندانه تقسیم کرده می باشد. و ویژگی‌هایی زیرا: تازگی، نوآوری، آوردن حسن مطلع، وصف زیبایی طبیعت و تشبیه را از عوامل ممتاز بودن شعر کمال خجندی برشمرده می باشد.

– موسوی، میر نعمت‌الله، (1376). «نگاهی به زمان و شعر کمال خجندی»

در این مقاله نویسنده به مطالعه اوضاع دوران حیات کمال خجندی پرداخته می باشد و تأثیر عوامل اجتماعی و حوادثی که در دوران شاعر اتفاق افتاده را در شعر کمال مطالعه و نمایان کرده می باشد.

– مؤید شیرازی، جعفر، (1375). «پیوندهای هنری کمال خجندی و سعدی شیرازی»

در این مقاله که در قالب یک سخنرانی در مجمع بزرگداشت کمال خجندی آذرماه 1375 در تبریز ارائه شده می باشد، به‌صورت مختصر به مطالعه سیصد غزل از دیوان کمال خجندی پرداخته شده می باشد. نویسنده کوشش کرده می باشد تا به‌صورت کلی و مختصر پیوند این دو شاعر را مطرح کند و با آوردن نمونه‌هایی از شعر هر دو شاعر این پیوند را به اثبات برساند.

تعداد صفحه :212

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : کارکرد فعل در مرزبان­نامه

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***