جستجو در سایت :   

عنوان : مطالعه تطبیقی ارتباط‌ی بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی در آثار داستانی‌تصویری  احمدرضا احمدی، محمدرضا شمس، آنتونی براون و موریس سنداک

دانشگاه شیراز 

دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی

پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی

(گرایش ادبیات کودک و نوجوان)

مطالعه تطبیقی ارتباط‌ی بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی در آثار داستانی‌تصویری

احمدرضا احمدی، محمدرضا شمس، آنتونی براون و موریس سنداک

 استادِ راهنما

دکتر مرتضی خسرونژاد

استادان مشاور

دکتر فریده پورگیو

دکتر سعید حسام‌پور

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

کتاب‌های داستانی‌تصویری رایج‌ترین گونه‌ی ویژه‌ی کودکان شمرده‌می شوند. هم‌چنین نظریه‌های بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی هر یک به دلیل ویژگی‌های بنیان‌فکنانه‌ی خود، چونان امکانِ حضورِ صدا‌های مستقل در متنی یگانه، درک زاویه‌دیدهای گوناگون در پیِ نوسانِ تمرکزِ ذهنی و جابه‌جاییِ حاشیه و مرکز در ساختار قدرتِ کودک/بزرگ‌سال، اهمیتی ویژه در ادبیات کودک می‌یابند که در ساختار کتاب‌های داستانی‌تصویری نسبت‌به دیگر ساختارها خوش‌تر می‌نشینند. پس، پژوهشِ پیشِ رو، در تلاشی برای شناختِ ویژگی‌های هر سه نظریه، با در نظر داشتن ارتباط‌ی برهم‌کنشانه‌ی آن‌ها، راهِ خود را به سوی ارائه‌ی الگویی تازه بازگذاشت. در این بین، پژوهش‌گر نگاهِ خود را در پیوند با نظریه‌ی معصویت و تجربه‌ی پیشنهادی خسرونژاد در زمینه‌ی فلسفه‌ی ادبیات کودک، بحث لذت و نیز روش‌های بازی در ادبیات کودک، قرارداد تا در کنارِ به‌آزمون‌بریِ آن‌ها، الگوی احتمالیِ خود را بارورتر سازد.

این پژوهش، ترکیبی از دو رویکرد تفسیری‌تجریدی و توصیفی‌تفسیری را برگزیده، نخست با روش تحلیل محتوای استقرایی از مقایسه‌ی تفسیریِ سه نظریه‌ی بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی، ترکیبِ آن با مفهوم لذت و روش بازی و هم‌چنین نظریه‌ی معصومیت و تجربه، به ارائه‌ی الگوی برهم‌کنش‌های بازی‌گوشانه‌ی دگرگون‌ساز دست‌یافته، سپس بر مبنای این الگو، با روش تحلیل محتوای قیاسی (رویکرد توصیفی) به تحلیل و مقایسه‌ی کتاب‌های داستانی‌تصویریِ هدفمندانه انتخاب‌شده‌ی احمدرضا احمدی، محمدرضا شمس، موریس سنداک و آنتونی براون پرداخته‌می باشد.

در برایندِ خوانشِ کتاب‌ها بر اساس الگوی به‌دست‌آمده، محورهای برهم‌کنش، پرداخته‌تر و نظریه‌ی معصومیت و تجربه در بُعد معصومیتِ نظام‌دار بارورتر گردید. ‌به‌نظرمی‌رسد در برهم‌کنشِ کلیدیِ تخیل و واقعیت، کتاب‌های خارجی نسبت‌به کتاب‌های ایرانی، ‌در ارائه‌ی افق‌های دگرگون‌ساز، نقشی کاراتر ایفاکرده‌، در خوانشی بازی‌گوشانه، لذت‌بخش‌ترند.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                     صفحه

فصل اول:‌کلیات                                                                                             ۱

۱-۱- مقدمه                                                                                                 ۲

1-2- اظهار مسئله                                                                                           ۴

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش                                                                         ۵

1-4- هدف‌های پژوهش                                                                                  ۶

1-5- اصطلاح‌ها و عبارت‌های مفهومی                                                                 ۶

1-5-1- داستانی‌تصویری                                                                             6

1-5-2- بینامتنیت                                                                                     7

1-5-3- تمرکزگرایی و تمرکززدایی                                                                 7

1-5-4- توانمندسازی                                                                                 ۷

1-6- پرسش‌های پژوهش                                                                                ۸

فصل دوم: پیشینه‌ی انتقادی و مبانیِ نظری پژوهش                                ۹

2-1- پیشینه و مبانی نظری                

2-1-1- بینامتنیت                                                                                  10

2-1-1-1- خاستگاه‌های بینامتنیت                                                          10

2-1-1-1-1- نقد منابع و نقد سنتی                                                    11

2-1-1-1-2- زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی سوسور                                     12

2-1-1-1-3- فرمالیسم روسی                                                            13

2-1-1-1-4- مضمون‌شناسی                                                             14

2-1-1-1-5- هنر                                                                           14

2-1-1-1-6- دانش‌های تطبیقی                                                         15

2-1-1-2- پیشابینامتنیت باختینی                                                          15

2-1-1-3- بینامتنیت آغازین و نظریه‌گرا

2-1-1-3-1- بینامتینت از دیدگاه یولیا کریستوا                                      19

2-1-1-3-2- بینامتنیت از دیدگاه رولان بارت                                         23

2-1-1-4- بینامتنیت بازپسین و کارکردگرا

2-1-1-4-1- بینامتنیت از دیدگاه لوران ژنی                                           25

2-1-1-4-2- بینامتنیت از دیدگاه میکائیل ریفاتر                                     27

2-1-1-5- ترامتنیت ژنتی                                                                    31

2-1-1-5-1- بینامتنیت                                                                  32

2-1-1-5-2- پیرامتنیت                                                                  33

2-1-1-5-3- فرامتنیت                                                                   33

 :دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

2-1-1-5-4- سرمتنیت                                                                   33

2-1-1-5-5- بیش‌متنیت                                                                 34

2-1-1-6- بینامتنیت در فرهنگ و هنر                                                     34

2-1-1-7- بینامتنیت از دیدگاه نظریه‌پردازان ادبیات کودک                            35

2-1-1-8- بینامتنیت در کتاب‌های داستانی‌تصویری                                     38

2-1-2- تمرکززدایی                                                        

2-1-2-1- تمرکززدایی و روان‌شناسی                                                         39

2-1-2-2- تمرکززدایی و ساختارشکنی                                                       42

2-1-2-3- تمرکززدایی و فرمالیسم                                                            42

2-1-2-4- تمرکززدایی در ادبیات کودک                                                    43

2-1-2-5- شگردهای تمرکززدایی در افسانه‌ها                       

2-1-2-5-1- پایان خوش                                                                  45

2-1-2-5-2- اغراق                                                                         45

2-1-2-5-3- مداخله‌ی راوی                                                             45

2-1-2-5-4- خودنمایی یا خودفاش‌سازیِ افسانه                                     46

2-1-2-5-5- وارونه‌سازی                                                                 46

2-1-2-5-6- رفت و برگشت                                                             47

2-1-2-5-7- نمای دور، نمای نزدیک                                                   47

2-1-2-5-8- سپیدنویسی                                                               ۴۸

2-1-3- توانمندسازی                                                                              48

2-1-3-1- پیشینه‌ی توانمندسازی در ایران                                               49

2-1-3-2- پیشینه‌ی توانمندسازی در خارج از ایران                                    50

2-1-3-3- مدلِ نظری توانمندسازیِ پیشنهادیِ فرنیا برگرفته از نظریه‌ی

توانمندسازی الیشوا سادان برای بهره گیری در ادبیات کودک و نوجوان                    55

2-1-3-3-1- توانمندسازی فردی                                                        55

2-1-3-3-2- توانمندسازی جمعی                                                       56

2-1-3-3-3- توانمندسازی تمرین حرفه‌ای (رهبر/نویسنده)                         56

2-1-4- جمع‌بندی شگردهای سه نظریه                                                        60

2-2- پیشینه‌ی پژوهش بر آثار آفرینش‌گرانِ کتاب‌های کودکان و نوجوانان        

2-2-1- پیشینه‌ی نقد اثرهای احمدرضا احمدی                                               61

2-2-2- پیشینه‌ی نقد اثرهای محمدرضا شمس                                                64

2-2-3- پیشینه‌ی نقد اثرهای آنتونی براون                                                    

2-2-3-1- پیشینه‌ی نقد اثرهای آنتونی براون در ایران                                   68

2-2-3-2- پیشینه‌ی نقد اثرهای آنتونی براون در خارج از ایران                         69

2-2-4- پیشینه‌ی نقد اثرهای موریس سنداک

2-2-4-1- پیشینه‌ی نقد اثرهای موریس سنداک در ایران                               71

2-2-4-2- پیشینه‌ی نقد اثرهای موریس سنداک در خارج از ایران                     71

فصل سوم: روش پژوهش                                                                                73

3-1- طرح پژوهش                                                                                      74

3-2- نمونه‌ی پژوهش                                                                                  75

3-3- روش داده‌یابی                                                                                    76

3-4- روش داده‌کاوی                                                                                   77

3-5- اعتبارسنجیِ پژوهش                                                                             77

3-6- حساسیت پژوهش‌گر                                                                             78

فصل چهارم: تبیین، تحلیل و مطالعه                                                                80

4-1- پاسخ به دو پرسشِ نخست؛ تبیینِ ارتباطِ سه نظریه‌ی

 بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی و الگوی نظریِ استخراج‌شده؛

«برهم‌کنش‌های بازی‌گوشانه‌ی دگرگون‌ساز»                                                       81

4-2- پاسخ به پرسشِ واپسین؛ تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری

4-2-1- تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری ایرانی                                              

4-2-1-1- تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری احمدرضا احمدی                         

4-2-1-1-1- در بهار خرگوش سفیدم را یافتم                                       90

4-2-1-1-2- سفر در شب                                                               9۳

4-2-1-1-3- پسرک دریا را نگاه‌نمود و گفت:                                         9۸

4-2-1-1-4- پروانه روی بالش من به خواب رفته‌بود                               10۲

4-2-1-2- تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری محمدرضا شمس                   

4-2-1-2-1- من، زن‌بابا و دماغِ بابام                                                10۶

4-2-1-2-2- بابا شُله‌زرد                                                              11۷       

4-2-1-2-3- من منِ کله‌گنده                                                    12۲

4-2-2- تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری خارجی (انگلیسی و امریکایی)           

4-2-2-1- تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری آنتونی براون

4-2-2-1-1- از میانِ آینه‌ی جادویی                                              1۳۰

4-2-2-1-2- تونل                                                                    13۸

4-2-2-1-3- صداها در پارک                                                      14۵   

4-2-2-2- تحلیل کتاب‌های داستانی‌تصویری موریس سنداک

4-2-2-2-1- سفر به سرزمین وحشی‌ها                                          15۶

4-2-2-2-2- بیرون، در آن‌جا                                                      16۲

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری                                                                  17۲

5-1- مقایسه‌ی کتاب‌های داستانی‌تصویری ایرانی و خارجی                      17۳ 

5-2- تکمیل الگوی نظری برهم‌کنش‌های بازی‌گوشانه‌ی دگرگون‌ساز              17۴   

5-3- پیشنهادهای پژوهش                                                                     1۸۰

5-4- محدودیت‌های پژوهش                                                                   1۸۰

– مقدمه

ادبیات کودک و نوجوان با وجود همه‌ی تردیدها و بحث‌های پیرامونی، که ماهیت آن را به‌پرسش‌می‌کشند، بی‌هیچ تزلزلی در جریان می باشد. بحث‌هایی نظیر آن‌چه ژاکلین رز (۱۳۸۷) با تکیه بر پیش‌انگاشت‌های روان‌کاوانه، درمورد‌ی ناممکنی ادبیات داستانی کودک و نوجوان می‌پردازد و آن را بستری برای بروز امیال سرکوب‌شده‌ی بزرگ‌سالان، تلاشی برای توجیهِ پرسش‌های از کودکی تا کنون پاسخ‌نیافته، و در نتیجه ادبیاتی جعلی و تصنعی می‌داند. یا زمانی‌که روزنه‌ی دیدِ کارین لسنیک-ابرشتاین (۱۳۸۷) ادبیات کودکان را به این دلیل که آن‌ها خود پدیدآورنده‌ی کتاب‌هایشان نیستند، تحمیلی انگاشته، ناممکن می‌پندارد. یا آن‌چنان‌که جان استیونز (۱۳۸۷)، جک زایپس (۱۳۸۷) و رادریک مگیلیس (۱۳۸۷) از ایدئولوژیک بودن ادبیات کودک، حتی با گرایش‌هایی نظیر مارکسیستی، پسااستعمارگرایی و فمینیستی‌مانند سخن‌می‌گویند. این چنین اظهارِ نظرهایی البته با تقابل‌هایی نیز از جانب دیگر نظریه‌پردازان روبه‌رو می باشد. آرایی مانند برجسته‌سازیِ استقلالِ ادبیاتِ کودک و جداییِ آن از دیگر گونه‌های ادبی به دلیلِ ویژگیِ ذاتیِ دوسویگیِ کودک/بزرگ‌سال و فرق و فاصله‌ی این دو از سوی خسرونژاد (۱۳۸۲)، فراخوانِ در نظر داشتن لذت‌های نهفته در کتاب‌های داستانی‌تصویری کودکان از جانب پری نودلمن (۱۳۸۷)، گوشزدهای گرت بی. متیوز (۱۳۸۷) درمورد‌ی گنجایش ادبیات داستانی کودک و نوجوان به طرحِ اندیشیدنِ فلسفی، طرح قابلیت‌های رواییِ ویژه‌ی داستان‌های کودکان برای گذار به دوره‌ی نوجوانی در آرای ماریا نیکولایوا (۱۳۸۷) و حتا روشن‌سازیِ اجازه و اختیارِ کودکان برای بدخوانیِ کتاب‌هایشان و امکان معرفی آن‌ها در جایگاه منتقدانِ این زمینه از جانب پیتر هانت (۱۳۸۷ب) و ایدن چمبرز (۱۳۸۷ب).

به هر حال، تا کودک و نوجوان در این هستی هست می‌یابد و تا دوران کودکی و نوجوانی در ذهن‌ها تأثیر‌بسته تجلیِ ویژه می‌یابد، این گونه‌ی ادبی نیز آفریده و خوانده خواهدشد؛ چه مخاطبِ هدف‌مندش بزرگ‌سالِ دغدغه‌ورز باشد و چه کودکِ در پیِ خوانشِ بازی‌گوشانه و یا هر دو. شاید بتوان با یقین گفت این گونه‌ی ادبی حساس‌تر از سایر گونه‌هاست. چراکه اگر بابِ میلِ بزرگ‌سالی نباشد که وظیفه‌ی خود می‌داند کتاب‌ها را «انتخاب‌شده» در دسترسِ کودکان و نوجوانان قرار دهد، شگفتی‌های درونی‌اش هیچگاه با جهان‌بینیِ مخاطبِ اصلی‌اش کشف و بازخوانده نمی‌گردد و اگر برای خوشایندِ بزرگ‌سال تزیین یافته‌باشد کودک و نوجوانِ چشم‌انتظار را در جایگاهی به‌وام‌گرفته‌شده قرار داده‌می باشد. پس تقابلی ذاتی درونِ ادبیات کودک و نوجوان در جوشش می باشد که بعضی منتقدان را بر آن داشته تا موفقیتِ آن را در گروی تکریم به همین لذت‌های دوگانه‌ی کودک/بزرگ‌سال بپندارند. همین پنداشت نیز حساسیت کار را دوچندان کرده‌، چشم‌ها را در جست‌وجوی ویژگی‌هایی واداشته می باشد که در حینِ حفظِ ارتباطِ ضروری‌تلقی‌شده‌ی کودک و بزرگ‌سال، پاسخ‌گوی دغدغه‌های هر دو طرف نیز باشد. به بیانی روشن‌تر، هم فضای بازی‌گوشانه و طغیان‌کننده‌ی کودکی/نوجوانی را در خود بنمایاند، هم آنان را به خوانندگانی آگاه، خلاق، منعطف، توانا و در نهایت حرفه‌ای نزدیک‌تر کند. فشرده‌ی چنین انگاره‌ای را در ادبیات کودک می‌توان در آرای خسرونژاد و در عبارت «معصومیت نظام‌یافته» دید.

حضور بزرگ‌سال -به هر شکل- شرط شکفتن کودک می باشد. هم‌چنان‌که حضور کودک نیز شرط معنایافتن بزرگ‌سال می باشد. تضاد، شرط تکاپوی هستی می باشد. بی این تضاد -معصومیت و تجربه- تکاپوی هستی سترون می‌ماند…. لازمه‌ی به‌خود‌آمدنِ هستی وجود «دیگری» می باشد. لازمه‌ی فرابالیدنِ معصومیت عبور آن از تجربه می باشد. اگر معصومیت از تجربه بگذرد –اگر بتواند بگذرد و تجربه آن‌قدر بازدارنده نباشد که معصومیت را در خود فرو بلعد و یا آن را به ورای هستی پرتاب کند- آن‌گاه معصومیتی تازه زاده می گردد که سرشارتر، تواناتر و به‌خود‌آمده‌تر از پیش، آماده می باشد که با تجربه‌ای دیگر –قدرتمندتر- درآویزد. درآمیزد و در نهایت -و باز هم اگر بتواند از آن بگذرد و جذب و یا حذف نگردد- به معصومیتی باز هم سرشارتر فرابالد (خسرونژاد، ۱۳۸۲: ۱۰۸).

پژوهشِ پیشِ رو، این رویکرد را در میان رویکردهای فلسفه‌ی ادبیات کودک برگزیده می باشد تا درونش به کنکاشی ژرف‌بینانه بپردازد، چگونگی‌اش را به آزمون کشد و با کنارِهم‌چینیِ نظریه‌های بن‌مایه‌ایِ ادبیات کودک هم‌زیرا بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی، در جهتِ استخراج الگویی که اظهار‌کننده‌ی لذت دوگانه‌ی کتاب‌های داستانی‌تصویریِ کودکان و نوجوانان باشد، کوشش ورزد.

۱-۲- اظهار مسأله

همان‌گونه که تصریح‌گردید، پری نودلمن (۲۰۰۳) کتاب‌های داستانی‌تصویری را رایج‌ترین گونه‌ی ویژه‌ی کودکان می‌داند. خسرونژاد (۱۳۸۲) نیز بنا بر پژوهش‌های خود دو گونه‌ی افسانه‌ها و کتاب‌های داستانی‌تصویری کلاسیک را به دلیل حفظ ارتباط‌شان با مخاطب کودک در گذرِ سالیان، بازگوکننده‌ی ویژگی‌های خاصِ لذت‌بخش برای کودکان می‌پندارد. این دو گونه از جهاتی می‌توانند کانونِ توجه پژوهش پیشِ‌رو نیز باشند. زمانی‌که سخن از بینامتنیت در ادبیات کودک و نوجوان به‌میان‌می‌آید،‌ پیش‌انگاشت‌ها به سویِ تصریح‌هایی به افسانه‌ها و کتاب‌های کلاسیک در متن‌های جدید، در بازنویسی‌ها و بازآفرینی‌ها، راه می‌جویند. هم‌چنین با وجود تصویر در کنار متن، رویارویی با تکنیک‌های ترکیبی‌تلفیقیِ ادبیات و هنر، هم‌زیرا کلاژ، دور از انتظار نخواهد بود. پس به‌نظرمی‌رسد کتاب‌هایی دربرگیرنده‌ی ویژگی‌های همین دو گونه، پاسخ‌گو به پرسش‌های این پژوهش باشند. ادبیات کودک و نوجوان در این ساختار ظرفیت‌هایی برای مخاطبان خود -که می‌توانند در دامنه‌ی گسترده‌ای جای گیرند- فراهم می کند. از آن جمله می‌توان به بازی‌های توأمان زبانی‌تصویری تصریح نمود؛ جایی که ناگفته‌های هم را می‌پوشانند یا مجالی برای سپیدخوانی‌های برانگیزاننده فراهم‌می‌کنند. از این هم بیش‌تر و پیچیده‌تر،‌ زمانی می باشد که هر یک به شکلی و روشی داستان‌ها، تصویرها، خوانده‌ها، شنیده‌ها، دیده‌ها و گفته‌هایی را برایمان یادآوری می‌کنند. درواقع کارکرد بینامتنی‌بینانشانه‌ای‌بیناهنری خود را به‌رخ‌می‌کشند و از این راه مرکزِ تمرکزِ ذهنی را مدام تغییر داده، با یاری تخیل و تأویل،‌ قدرتی هدیه می‌کنند که می‌توان با آن ساختار و پیرنگِ پیش‌خوانده‌ها را دگرگون‌نمود. گاهی نیز کمک به تغییر جایگاه‌ها و تسلط‌ها می‌کنند. از همین رو می باشد که مخاطبِ کتاب‌های داستانی‌تصویریِ دارای چنین قابلیتی، می‌تواند در هر سنی که باشد توشه‌ای پربار از لذت و پرسش و اندیشه را راهیِ ادامه‌ی مسیر خوانشش کند. پس در تأثیرگذاری چنین کتاب‌هایی شک و شبهه‌ای نیست. حال اگر امکان وجود بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی را جداگانه در بعضی از این کتاب‌ها مسلم‌فرض‌کنیم، آیا امکان ارتباط و تأثیری میان گونه‌ها و شیوه‌های به‌کارگیری بینامتنیت و شگردهای الگومدار تمرکززدایی و توانمندسازی، چنان‌چه هر یک در فراشُدی چندباره هدف و روش دیگری گردد نیز، تصورپذیر می باشد؟ هم‌چنین آیا چنین ارتباط‌ها و الگوهایی در طریقه مطالعه نظریه‌های ادبیات کودک نیز دیده می شوند که بتوان درستی و اطمینان‌پذیری نظریه‌ی به‌دست‌آورده را از دو سوی نظریه و کتاب‌ها تأیید نمود؟ این پژوهش هدف‌های مطالعاتی خود را بر مبنای چنین پرسش‌هایی پیش‌خواهدبرد. در نهایت هم‌خوانیِ الگوی استخراج‌شده با مبناهای فلسفه‌ی ادبیات کودک سنجیده خواهدشد.

۱-۳- اهمیت و ضرورت پژوهش                                        

آنان که در زمینه‌ی ادبیات و تصویرگری برای کودک و نوجوان قلم می‌زنند، دو آرمان را پیشِ چشم ترسیم‌می‌کنند: خلق جهانی زیباتر و بخردانه‌تر برای کودکان و نوجوانان با یاریِ خودِ آن‌ها؛ و هدیه‌ی لذتی هرچه بدیع‌تر به آن‌ها و خودِ آفرینش‌گران. حال منتقد و نظریه‌پرداز وظیفه‌ای سخت بردوش‌دارد که بخردانه‌تر و سنجیده‌تر، مسیرِ آفرینش‌گران و مخاطبان را روشن‌تر سازد، به خود لذتی ناشی از همراهی برای پرداختن‌به چنین پدیداری ببخشد.

نظریه‌ی بینامتنیت داعیه‌ی ارتباط با متن‌های ادبی، غیرادبی و حتا اجتماعی را دارد. از این منظر با در نظر داشتن این‌که، طبق گفته‌ی صاحب‌نظرانی هم‌زیرا پری نودلمن (۲۰۰۳)، کتاب‌های داستانی‌تصویری اثرگذارترین کتاب‌های کودک و نوجوان‌اند و نیز با در نظر گرفتن لزوم و اهمیت آشنایی کودک و نوجوان با متن‌ها و اثرهای هنری گوناگون از گذشته تا امروز در تمام جهان، به‌نظر‌می‌رسد بینامتنیت شگردی مناسب برای نیل به این مهم باشد. جدای از این مسأله،‌ بینامتنیت مانند هنری‌ترین اشکالی می باشد که می‌تواند به تمرکززدایی که خود بنا به گفته‌ی خسرونژاد (۱۳۹۰) عاملی برای ارتقای توانایی اندیشیدن فلسفی می باشد یاری رساند و از این راه به توانمندساختن مخاطب نیز چه در ادراک و چه در جایگاه و موقیعتِ سلطه‌مدار کمک‌کند. از آن‌جا که تا کنون تحقیقی در این زمینه به‌گونه‌ای مستقیم و باریک‌ریسانه در ایران و خارج صورت‌نپذیرفته‌می باشد، انجام چنین مطالعه‌ای تطبیقی ضروری جلوه می کند. زیرا ما را در تشخیص الگوهای کارآمد برای به‌نویسی‌ها تواناساخته، این اجازه را می‌دهد که اگر نمونه‌هایی موفق در هرجا دیده گردید، به دیگر جاها معرفی گردد.

۱-۴- هدف‌های پژوهش

نخستین هدف این پژوهش در راستای هدف ادبیات کودک و نوجوان، یعنی –چنان‌که خسرونژاد (۱۳۸۲) در برایندِ یکی انگاشتنِ مفهوم «کودکی» و «ادبیات کودک» به باور می‌رسد- «شکوفایی» می باشد و گام آغازین را بر مبنای رویکرد «معصومیتِ نظام‌دارِ» نظریه‌ی معصومیت و تجربه‌ی فلسفه‌ی ادبیات کودک برمی‌دارد تا با کنکاشِ درون و پیرامونش، آن را بازبیازماید. در گامِ پسین هدف آن می باشد تا ویژگی‌های مشترک و مرتبطِ سه نظریه‌ی بنیادیِ ادبیات کودک و نوجوان، یعنی بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی را دریافته، به الگوی نظریِ ویژه‌ای برای نیلِ به هدفِ نخست دست‌یازد. سپس در صورت تأیید ارتباط میان به‌کارگیری شگردهای بینامتنیت در تقویت نوسان میان تمرکزگرایی و تمرکززدایی و تأثیر این نوسان در توانمندسازی کودک و نوجوان در ابعاد معرفتی، شناختی، عاطفی و واکنشی، به الگوهایی برای این طریقه و تحلیل چگونگی‌شان دست‌یابد. هدف سومِ پیشِ روی این پژوهش، رسیدن به ارتباطی عجین‌تر میان نظریه‌ها در دلِ الگوی نظریِ پدیدآمده می باشد تا با اتکا به به آن به مقایسه‌ی الگوها در داستان‌های منتخب نویسندگان مطرح ایران و جهان پرداخته‌گردد. پس این پژوهش گونه‌های دیگری از سیر ارتباط میان بینامتنیت، تمرکززدایی و توانمندسازی را از نظر دور نخواهد‌داشت؛ به این معنا که احتمال روش و هدف‌بودن را در الگوی به‌دست‌آمده برای هر سه نظریه ممکن‌می‌داند. واپسین هدف بازگشتن از نتیجه‌های تحلیلِ کتاب‌ها به الگوی نظری و هم‌چنین به رویکرد معصومیتِ نظام‌دارِ نظریه‌ی معصومیت و تجربه می باشد تا راستی و کاراییِ هر دو با در نظر داشتن تأثیر در شکوفاییِ لذت‌بخش بازآزموده گردد.

۱-۵- اصطلاح‌ها و عبارت‌های مفهومی

1-۵-1- داستانی‌تصویری: مقصود از کتاب‌های داستانی‌تصویری، کتاب‌هایی می باشد «کوتاه که دربرگیرنده‌ی داستان‌هایند یا آگاهی‌هایی را به صورت مرتبط، با کمترین واژگان و در عوض تصویرهایی در همه‌ی صفحه‌ها انتقال‌می‌دهند… کتاب‌های داستانی‌تصویری نه تنها رایج‌ترین گونه در ادبیات کودکان، بلکه گونه‌ای هستند که ویژه‌ی کودکانند» (ر.ک نودلمن، 2003).

۱-۵-۲- بینامتنیت: واژه‌ی بینامتنیت البته در تعریف‌های گوناگون، تنوع بسیار یافته و بیش‌تر به اصطلاح‌های گوناگونی هم‌زیرا «تخیل»، «تاریخ»، یا مثلاً «پست‌مدرنیزم» منتسب شده‌می باشد. در نظریه‌ی بینامتنیت همواره دست‌کم ارتباط‌های میان دو متن مطالعه می گردد. باختین برای تصریح به ارتباط‌ی هر گفتار با گفتارهای دیگر از اصطلاح «منطق گفت‌وگویی (مکالمه‌باوری)» بهره گیری‌می کند. بر اساس این رویکرد، کار مؤلفان اثرهای ادبی تنها گزینش واژه‌ها از میان یک نظام زبانی نیست بلکه آنان پی‌رنگ‌ها،‌ وجوه ژانری، جنبه‌های شخصیتی، تصویرپردازی‌ها، شیوه‌های روایت‌گری و حتا بعضی از عبارت‌ها و جمله‌های خود را از میان متن‌های پیشین و از سنت فرهنگی ناظر بر زبان خویش برمی‌گزیند. نظریه‌ی بینامتنیت در واقع مطرح‌کننده‌ی نظری تازه به معنا و به طریق اولی،‌ به فرآیندهای تألیف و خوانش می باشد (ر.ک آلن، ۱۳۸۹).

۱-۵-۳- تمرکزگرایی و تمرکززدایی: تمرکزگرایی عبارت می باشد از درگیر و جذب‌شدن دریک بُعد، جنبه و یا ویژگی از واقعیت؛ و دیدن واقعیت تنها از یک نظرگاه؛ درحالی‌که تمرکززدایی گونه‌ای توانایی ذهنی می باشد که کُنِشِ آن درست در خلاف جهت یادشده می باشد. آگاهی‌های ما از راه نوسان پیوسته‌ی ذهن میان تمرکزگرایی و تمرکززدایی تشکیل و تکمیل‌می شوند. تمرکززدایی آن توانایی ذهنی می باشد که زیرساخت سه ویژگی جامعیت، ژرفا و انعطاف‌پذیری را تشکیل‌می‌دهد و با تقویت آن می‌توان امکان بروز هر سه ویژگی یادشده را فراهم‌نمود. تمرکززدایی، به تعبیری برآیند مجموعه‌ی تمرکزگرایی‌های ما می باشد. هرگاه بتوانیم دو، سه یا همه‌ی تمرکزگرایی‌های خود را با هم و یک‌جا ببینیم تمرکززدایی رخ‌می‌دهد (خسرونژاد، ۱۳۹۰).

تعداد صفحه :213

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : کارکرد فعل در مرزبان­نامه

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***