جستجو در سایت :   

دانشگاه شیراز 

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته ی فرهنگ و زبانهای باستانی

مطالعه مقایسه ای تجلی مفهوم پالایش در اساطیر ایرانی، سامی، یونانی، هندی و بین النهرینی

 استاد راهنما

دکتر حسین نجاری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

 فرایند پالایش جهان هستی، موضوعی در خور اندیشیدن و قابل بحث می باشد که تقریبا در اساطیر و متون کهن بیشتر تمدن های بزرگ به صورتهای گوناگونی روایت شده می باشد. هدف از این پژوهش همان گونه که از عنوان آن بر می آید، مطالعه مقایسه ای و دست یافتن به شباهت‌ها و تفاوت هایی می باشد که در ارتباط با فرایند پالایش جهان در اساطیر ایرانی، سامی، یونانی، هندی و بین النهرینی هست. بنا بر این در هر بخش، نخست ترجمه ی متن باستانی مربوط به روایت پالایش جهان ارائه شده می باشد و در ادامه شاخصه های برجسته ای که می توانسته مورد مقایسه و ارزیابی قرار بگیرد، به صورت جداگانه مطالعه شده می باشد. شایان ذکر می باشد که عمده ی روایت های کهن مربوط به پالایش جهان از الگویی عمومی پیروی می کنند، اما طبیعتا ممکن می باشد در جزئیات تفاوت ها یی داشته باشند. از مهم ترین نتایج به دست آمده در این پژوهش می توان به این موضوع تصریح نمود که تنها در اساطیر ایرانی عامل پالایش جهان زمستان و سرما بوده می باشد و این عامل، عنصری اهریمنی می باشد و نیز این که بنا بر اساطیر، فرایند پالایش جهان در اساطیر هندی، رویدادی همیشگی می باشد که طی ادوار زمانی مشخصی رخ می دهد. همچنین بایستی افزود که در اساطیر ایرانی این رویداد بزرگ هنوز اتفاق نیفتاده می باشد و پدیده ای می باشد که در آینده رخ خواهد داد.

واژه های کلیدی: پالایش جهان، اسطوره، جم، اوتناپیشتیم، زیوسودزا، دیوکالیون، منو، نوح. 

 فهرست مطالب

 عنوان                                                                                                                صفحه

فصل اول: مقدمه

1-1 کلیات…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-2 هدف …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 6

1-3 روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………… 7

فصل دوم: پیشینه ( ادبیات ) پژوهش

2-1 منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………………………….. 9

2-2 منابع غیر فارسی…………………………………………………………………………………………………………………. 12

 فصل سوم: تجزیه و تحلیل

3-1 مطالعه فرایند پالایش جهان در اساطیر ایرانی………………………………………….. 15

3-1-1 ترجمه ی متن باستانی (وندیداد2)فرایند پالایش در اساطیر ایرانی………………………….. 15

3-1-2 فرد نجات دهنده ی نسل بشر در اساطیر ایرانی…………………………………………………………. 19

3-1-3 عامل به وجود آورنده ی  فرایند پالایش در اساطیر ایرانی…………………………………………. 29

3-1-4 علت وقوع فرایند پالایش در اساطیر ایرانی………………………………………………………………….. 31

3-1-5 ابزار نجات نسل بشر در اساطیر ایرانی………………………………………………………………………….. 32

3-1-6 زمان وقوع فرایند پالایش در اساطیر ایرانی………………………………………………………………….. 35

3-1-7 جغرافیای اسطوره ای فرایند پالایش در اساطیر ایرانی………………………………………………. 38

3-1-8 سرانجام فرایند پالایش در اساطیر ایرانی ……………………………………………………………………. 38

3-2 مطالعه فرایند پالایش جهان در اساطیر بین النهرینی……………………………….. 42

3-2-1 ترجمه ی متن باستانی فرایند پالایش در اساطیر بین النهرین (روایت توفان از حماسه ی گیل گمش)          43

3-2-2 فرد نجات دهنده ی نسل بشر در اساطیر بین النهرینی ……………………………………………. 50

3-2-3 عامل به وجود آورنده ی  فرایند پالایش در اساطیر بین النهرینی…………………………….. 52

3-2-4 علت وقوع فرایند پالایش در اساطیر بین النهرینی ……………………………………………………. 53

3-2-5 ابزار نجات نسل بشر در اساطیر بین النهرینی……………………………………………………………… 55

3-2-6 زمان وقوع فرایند پالایش در اساطیر بین النهرینی ……………………………………………………. 56

3-2-7 جغرافیای اسطوره ای فرایند پالایش در اساطیر بین النهرینی …………………………………. 58

3-2-8 سرانجام فرایند پالایش در اساطیر بین النهرینی…………………………………………………………. 58

3-3 مطالعه فرایند پالایش جهان در اساطیر یونانی…………………………………………. 61

3-3-1 ترجمه ی متن باستانی فرایند پالایش جهان در اساطیر یونانی ……………………………….. 62

3-3-2 فرد نجات دهنده ی نسل بشر در اساطیر یونانی…………………………………………………………. 63

3-3-3 عامل به وجود آورنده ی فرایند پالایش جهان در اساطیر یونانی……………………………….. 65

3-3-4 علت وقوع فرایند پالایش در اساطیر یونانی ………………………………………………………………… 68

3-3-5 ابزار نجات نسل بشر در اساطیر یونانی ………………………………………………………………………… 72

3-3-6 زمان وقوع فرایند پالایش در اساطیر یونانی…………………………………………………………………. 73

3-3-7 جغرافیای اسطوره ای فرایند پالایش جهان در اساطیر یونانی……………………………………. 74

3-3-8 سرانجام فرایند پالایش در اسطوره های یونانی ………………………………………………………….. 75

3-4 مطالعه فرایند پالایش جهان در اساطیر هندی ……………………………………….. 76

3-4-1 ترجمه متن باستانی فرایند پالایش در اساطیر هندی ………………………………………………. 77

3-4-2 فرد نجات دهنده ی نسل بشر در اساطیر هندی ……………………………………………………….. 77

3-4-3 عامل به وجود آورنده ی فرایند پالایش جهان در اساطیر هندی………………………………. 79

3-4-4 علت وقوع فرایند پالایش در اساطیر هندی…………………………………………………………………. 82

3-4-5 ابزار نجات نسل بشر در اساطیر هندی ……………………………………………………………………….. 83

3-4-6 زمان وقوع فرایند پالایش جهان در اساطیر هندی …………………………………………………….. 84

3-4-7 جغرافیای اسطوره ای فرایند پالایش در اساطیر هندی………………………………………………. 86

3-4-8 سرانجام فرایند پالایش جهان در اساطیر هندی………………………………………………………….. 87

3-5 مطالعه فرایند پالایش جهان در اساطیر سامی…………………………………………. 87

3-5-1 توفان نوح و فرایند پالایش جهان به روایت تورات………………………………………………………. 88

3-5-2 فرد نجات دهنده ی نسل بشر در اساطیر سامی…………………………………………………………. 91

3-5-3 عامل به وجود آورنده ی فرایند پالایش جهان  در اساطیر سامی………………………………. 92

3-5-4 علت وقوع فرایند پالایش در اساطیر سامی ………………………………………………………………… 92

3-5-5 ابزار نجات نسل بشر از توفان و سیل بزرگ در اساطیر سامی……………………………………. 93

3-5-6 زمان وقوع فرایند پالایش در اساطیر سامی ………………………………………………………………… 94

3-5-7 جغرافیای اسطوره ای فرایند پالایش جهان در اساطیر سامی …………………………………… 94

3-5-8 سرانجام فرایند پالایش جهان در اساطیر سامی …………………………………………………………. 95

فصل چهارم: نتیجه گیری

4-1 نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………… 98

4-2 محدودیت ها………………………………………………………………………………………………………………………. 102

4-3 پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………….. 102

4-4 جدول تفاوت ها و شباهت های عناصر دخیل در فرایند پالایش جهان در اساطیر ایرانی، بین النهرینی، یونانی، هندی و سامی ………………………………………… 103

فهرست منابع

منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………………………………… 105

منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………….. 109

 

مقدمه

 1-1 کلیات

از آن جایی که موضوع مطرح شده در این پژوهش، جنبه ای اسطوره ای دارد، تبیین مختصری در مورد واژه ی اسطوره و اسطوره شناسی در این بخش ضروری می نماید.

ای برادر قصه زیرا پیمانه ای می باشد

معنی اندر وی مثال دانه ای می باشد

دانه ی معنی بگیرد مرد عقل

ننگرد پیمانه را گر گشت نقل(مولوی)

اسطوره ها آیینه هایی هستند که تصویرهایی را از ورای هزاره ها به نمایش می گذارند و آن جا که تاریخ و باستان شناسی راه به جایی نمی برند، اسطوره ها به کمک می آیند و فرهنگ بشر را از دوره ی باستان به زمان معاصر می آورند و اندیشه های بلند و منطق گسترده ی بشر هایی ناشناخته، اما صاحب اندیشه را در اختیار ما قرار می دهند  (هینلز ، 1386: 9 ) .

در دنیای باستان، خدایان به ندرت موجوداتی فرا طبیعی و غیر ملموس و یا با موجودیت فرا طبیعی کاملاً جداگانه تلقی می شوند. مردم دنیای باستان بر این باور بودند که خدایان، بشر ها و طبیعت پیوندی ناگسستنی دارند و از قوانین یکسانی پیروی می کنند. بدین گونه می باشد که در آغاز میان دنیای خدایان و دنیای بشر ها، هیچ گونه جدایی از حیث هستی شناسی وجود نداشت. نفس وجودی خدایان باستانی از یک رودخانه، یک دریا، یک توفان و یا عواطف و احساسات بشری مانند عشق و خشم فراتر نبود. به گونه ای می توان چنین تلقی نمود که اسطوره به بشر ها کمک می نمود تا موقعیت خود را در جهان هستی بیابند. در دنیای امروزی واژه ی اسطوره اغلب برای توصیف و اظهار موضوعی که واقعیت بیرونی ندارد به کار برده می گردد اما در دنیای پیشا مدرن اسطوره رویدادی بود که به تعبیری زمانی اتفاق افتاده بود و همواره نیز تکرار می گردید. اسطوره صورتی هنری می باشد که به فراسوی تاریخ و آن چه در وجود بشر بی زمان می باشد تصریح می کند. اسطوره شناسی واقعیت های عینی را اظهار نمی کند اما در عین حال باورهای بشری را مدنظر دارد و به گونه ای باور ساز می باشد (آرمسترانگ، 1390: 4).

واژه ی اسطوره، “myth”، برگرفته از واژه ی یونانی “mythos”، به معنی واژه یا داستان می باشد. گاهی اوقات این واژه برای اظهار موضوعی که بنا بر باور مردم نادرست و غیر واقعی می باشد به کار می رود، اما اسطوره شناسی مجموعه ای از غیر واقعیات و دروغ ها نیست، بلکه مجموعه ای از واقعیت ها می باشد.

اسطوره شناسی عقاید و باورهای مذهبی را در چهارچوب داستان اظهار می کند، در حالی که جوهر و ماهیت عقاید و باورهای دینی به گونه معمول واضح می باشد، اسطوره شناسی می تواند بسیار پیچیده باشد. بدین دلیل که اسطوره ها، داستان هایی هستند که بیشتر به کاوش و جستجو می پردازند تا به توجیه و تبیین، اساطیر نمایانگر جستجوی ذهن بشر برای برقراری تعادل میان نیروهای آفرینش و ویرانی و مرگ و زندگی هستند (فیلیپ ، 2004 : 9).

اسطوره همچنین ناشی از ندانستن علل واقعی رویدادها توسط بشر می باشد. به سختی می توان گفت که هر اسطوره به چه زمانی و مکانی تعلق دارد، زیرا اسطوره ها در طی زمان دچار تغییر و تحول می شوند و با هم می آمیزند و اساطیری جدید را می سازند. همان گونه که اظهار گردید اسطوره ها زمان خاصی را نشان نمی دهند اما ممکن می باشد بتوان شباهت هایی را میان بعضی از اساطیر و دوران های خاصی پیدا نمود (آموزگار، 1386: 5).

در اساطیر اقوام مختلف خدایان به گونه ای ملموس و تا حدی بی پرده با بشر ها در ارتباط بوده اند. این ارتباط در جاهایی به مرتبه ای می رسد که بشر ها همکاران و مشاوران خدایان می شوند و به نوعی آن ها را یاری می دهند.

در ارتباط با مفهوم پالایش و تصفیه ی جهان، نیز بازتاب این ارتباط را می توان به وضوح دید. حال آن که گاه خدایان از بشر ها دلخوش و خرسند نیستند و تصمیم به نابودی نوع بشر می گیرند. علت های این تصمیم خدایان در اسطوره های تمدن های گوناگون متفاوت می باشد.

در این فرایند پالایش به گونه معمول خدایان از همان ارتباط ی بی پرده با بشر آفریده ی خویش بهره گیری کرده و از طریق انسانی که یار آن ها بوده، بدین معنی که دستورهای آن ها را بی زیرا و چرا پذیرفته و اطاعت کرده و بندگی آن ها را به خوبی به جا آورده، نسل بشر و سایر موجودات را حفظ می کنند و با آگاه کردن و راهنمایی کردن او برای فراهم کردن وسیله ای یا انجام کاری برای نجات بشر ها، از او می خواهند این مسئولیت مهم را بپذیرد. همان گونه که ذکر گردید محصول فرآیند پالایش، نه تنها نجات نسل بشر، بلکه نجات موجودات دیگر نیز، آن هم بهترین و پاک ترین نمونه ها از هر نوع را شامل می گردد که این موضوع دلالت بر پالایش و نوسازی در تمام سطوح هستی را دارد (معظمی، 2002: 55).

علت این پالودگی و تطهیر هر چه که باشد، نتیجه اش کمال و بازگشت هستی به زمان نخستین و پاک و عاری از آمیختگی می باشد که در لحظه ی آفرینش نخستین وجود داشته و این خود نوعی پالایش و پاکیزگی آیینی می باشد. همان گونه که عنوان گردید این پالایش فعلیت یافتن دوباره ی آفرینش جهان می باشد. می توان گفت که به نحوی زمان؛ هستی، بشر و حتی کائنات را کهنه و دچار استمرار کرده می باشد و با این پالودگی می توان از آن کهنگی و استمرار رهایی پیدا نمود و آن لحظه ی ناب اساطیری که در فضای آن، جهان، هستی را آغاز کرده بود دریافت و درک نمود (الیاده، 1387: 70).

“جم” برترین پادشاه پیشدادی می باشد که از جاودانان محسوب می شده می باشد. او بر اثر وسوسه ی اهریمن، جایگاه و مقام خود را از دست می دهد و فناپذیر و میرا می گردد. کارهایی زیرا گستراندن زمین، بنا نهادن نوروز، و پایه گذاری طبقات اجتماعی به جم نسبت داده شده می باشد (رضایی راد، 1389: 178).

کامل ترین و مفصل ترین مطالب مربوط به داستان جم و پالایش جهان در اساطیر ایرانی، در فصل دوم وندیداد، بخشی از بخش های پنج گانه ی اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان، اظهار شده می باشد.

موضوع اصلی وندیداد، طهارت و پاکیزگی آیینی می باشد، اما در آن به اسطوره ها و افسانه های ایران باستان، مانند به اسطوره ی جم، پادشاه دوره ی زرین، پرداخته شده می باشد.

در وندیداد، فرگرد دوم چنین آمده می باشد اورمزد آغاز از جم خواست تا دین زرتشتی را بپذیرد و آن را به مردمان نیز آموزش دهد اما او این پیشنهاد را قبول نمی کند اما می پذیرد که بشر ها را از طریق دور نگه داشتن مرگ و بیماری و پیری از آن ها نیک بخت و کامیاب کند و جهان اهورامزدا را ببالاند.

در نتیجه ی این امر، گیتی از مردمان و جانداران دیگر پر می گردد و جم درخشان به کمک ابزارهای که اورمزد در اختیارش قرار داده می باشد، جهان هستی را طی سه مرحله می گستراند. سپس اورمزد، جم را از فرا رسیدن زمستانی سخت و مرگبار آگاه می کند و از او می خواهد که با ساختن “ور” (دژی زیرزمینی) و بردن بهترین نمونه ها از هر گونه به آن “ور” نسل جانداران را حفظ کند (معظمی، 2002: 55).

در اساطیر هندی نیز در مورد فرآیند پالایش جهان، این گونه اظهار شده می باشد که “ویشنو” در نخستین و سومین مظهر خود در هیات ماهی و گراز ظاهر می گردد تا شرایط لازم را برای یک آغاز نو فراهم آورد. ماهی، “منو” را که قرار می باشد فرمانروای آینده ی همه ی موجودات باشد، از نابودی قریب الوقوع کیهان به وسیله ی سیلی هولناک آگاه می کند. و از او می خواهد که قایقی بسازد تا به سلامت توفان و سیل را پشت سر بگذارد (دالاپیکو، 1385: 26).

در اساطیر یونانی نیز این گونه نقل شده می باشد که تایتان آفریننده ی بشر، به محض مطلع شدن از فرو فرستادن سیل و توفان توسط خدای بزرگ یونان باستان، “زئوس”، که از بشر ها خشمگین شده، پسر انسانی خود “دیوکالیون” را آگاه می کند و از او می خواهد با ساختن قایقی خود و همسرش را نجات دهد (بیرلین، 1389: 170).

در اساطیر بین النهرینی در مورد فرآیند پالایش جهان نسخه های سومری که کهن تر می باشد و نسخه ی بابلی (اکدی) هست. در نسخه یاروایت سومری “انکی”، زیور سودرا را از خشم خدایان آگاه می کند و به او می آموزد تا با ساختن کشتی ای بزرگ خود و سایر موجودات را از سیل و توفانی که حاصل خشم خدایان می باشد برهاند. و در نسخه ی بابلی این “اِآ” ایزد آبها می باشد که “اوتناپیشتیم” را از وقوع توفان و سیلی عظیم که در اثر خشم خدایان نسبت به بشر ها طغیان گر در شرف وقوع می باشد مطلع می کند و او نیز با ساختن کشتی بزرگ نسل بشر و موجودات را حفظ می کند و در نهایت در کنار همسرش به جاودانگی و نامیرایی دست پیدا می کند (هوک، 1381: 62).

شایان ذکر می باشد که در اساطیر و باورهای کهن سامی نیز فرآیند پالایش جهان مطرح شده می باشد. در این اساطیر نیز “یهوه” خدای بزرگ از طغیان و ناپاکی بندگان خود خشمگین و آزرده می گردد و تصمیم می گیرد که نسل بشر و موجودات دیگر ار از روی زمین با فرو فرستادن سیل و توفانی بزرگ محو کند. اما در این بین “نوح” که انسانی عادل و پارسا بود مورد التفات خداوند قرار می گیرد و خداوند از او می خواهد که کشتی ای بسازد و با خانواده ی خود و جفتی از هر نوع جاندار در کشتی سوار گردد تا از خشم “یهوه” و سیل و توفان در امان بماند و نیای نسل جدید بشر باشد (بیرلین، 1389: 162).

تعداد صفحه :123

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بررسی تطبیقی غزل‌های سعدی شیرازی و غزل‌های کمال خجندی

 :دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت sabzfile.com

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***